Czy ośrodki kuratorskie to odpowiedź na współczesne zagrożenia dotykające dzieci i młodzież oraz szansa dla nieletnich, którzy nie powinni trafiać do placówek zamkniętych? Na to pytanie będą się starali odpowiedzieć uczestnicy pierwszego ogólnopolskiego Forum Ośrodków Kuratorskich, które odbędzie się w dniach 16 i 17 kwietnia 2026 roku w Uniwersytecie Gdańskim. Forum będzie przestrzenią spotkania i dialogu ze specjalistami pracującymi na co dzień z dziećmi i młodzieżą, naukowcami, sędziami, kuratorami sądowymi oraz przedstawicielami innych służb i instytucji, którym jest bliska idea ośrodków kuratorskich.
Ośrodek kuratorski - zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie ośrodków kuratorskich (Dz.U. 2022 poz. 2449) - prowadzi działalność wychowawczą, resocjalizacyjną, terapeutyczną, profilaktyczną i kontrolną, zmierzając do zmiany postaw nieletnich w kierunku społecznie pożądanym, zapewniającym prawidłowy rozwój ich osobowości. Jako otwarta placówka resocjalizacyjna dla nieletnich funkcjonująca w strukturach sądu rejonowego stanowi on alternatywę dla instytucji zamkniętych.
- Współczesne koncepcje resocjalizacji nieletnich uzasadniają, że najskuteczniejszym sposobem wywołania progresywnej zmiany osobowo-społecznej u dzieci i młodzieży z syndromem niedostosowania społecznego jest działalność wychowawcza o charakterze wspierającym, ukierunkowana na rozwój akceptowanych społecznie potencjałów młodych osób, które dotychczas funkcjonowały w sposób anormatywny, aspołeczny lub antyspołeczny - twierdzi Pełnomocnik Ministra Sprawiedliwości ds. Nieletnich prof. dr hab. Marek Konopczyński, jeden z wielu wybitnych prelegentów wydarzenia w Gdańsku.
Czy ośrodki mają szansę sprostać tym zadaniom? Jak podkreśla prof. Marek Konopczyński: - Jeśli, zgodnie ze wskazaniami nauk społecznych, traktujemy proces resocjalizacji jako proces inicjowania i doskonalenia pozytywnej zmiany nieletnich w ich rolach społecznych i życiowych, to formuła pracy w ośrodkach kuratorskich najbliższa jest tym koncepcjom i ma szanse spełnić pokładane nadzieje na zwiększenie efektywności oddziaływań profilaktyczno-resocjalizacyjnych wobec dzieci i młodzieży.
Ważna jest tutaj rola kuratora sądowego, który według prof. Konopczyńskiego powinien stać się „współtwórcą i koordynatorem ich pozytywnej zmiany”. Jego aktywność wychowawcza (a zatem pełnienie roli przewodnika po świecie ról i wartości, wspierającego w podopiecznych w rozwiązywaniu problemów życiowych) może zastąpić dotychczasowe sposoby sprawowania administracyjnego i formalnego nadzoru kuratorskiego.
Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego dr hab. Wojciech Zalewski, prof. UG, jeden z organizatorów FOK, zauważa: - Ośrodki kuratorskie są jednym z najważniejszych przykładów działań, które pokazują, że skuteczna reakcja na problemy młodych ludzi nie musi oznaczać izolacji, lecz mądre wsparcie w środowisku lokalnym. Dlatego tak ważne jest spotkanie praktyków, naukowców i przedstawicieli instytucji publicznych, którzy wspólnie poszukują nowych metod pracy z nieletnimi i ich rodzinami. Forum Ośrodków Kuratorskich na Uniwersytecie Gdańskim ma być właśnie taką przestrzenią dialogu - miejscem wymiany doświadczeń i refleksji nad tym, jak budować system profilaktyki i resocjalizacji oparty na odpowiedzialności, zaufaniu i idei sprawiedliwości naprawczej.
Co w programie?
W czasie wydarzenia zaplanowano liczne wykłady, debaty i warsztaty.
Pierwszego dnia środowisko akademickie, kadra ośrodków kuratorskich oraz przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości będą dyskutować m.in. o relacji ośrodka z koncepcją sprawiedliwości naprawczej, systemie profilaktyki i resocjalizacji w świetle nowej ustawy o nieletnich, roli diagnozy w pracy resocjalizacyjnej, działaniach (poza)systemowych w obszarze ograniczania zjawiska bezdomności, a także podejmą zagadnienia dotyczące praktyki powstawania placówki w środowisku lokalnym, czy problemów związanych z nadzorem nad funkcjonowaniem ośrodków kuratorskich z perspektywy Ministerstwa Sprawiedliwości.
Zaplanowano także debaty z udziałem uczestniczek i uczestników forum oraz absolwentów ośrodków kuratorskich, na takie tematy jak: „Dlaczego warto tworzyć kolejne Ośrodki Kuratorskie?” czy „Dobre praktyki - wyzwania i ograniczenia w funkcjonowaniu ośrodków kuratorskich”.
Kolejnego dnia odbędą się profesjonalne warsztaty tematyczne (aż 11 propozycji). Dr hab. Anna Babicka-Wirkus, prof. UP poruszy zagadnienie zaburzeń seksualnych wśród adolescentów, mgr Dorota Brzezińska pomoże w rozwijaniu wrażliwości kulturowej, a dr hab. Robert Opora, prof. UG wskaże na potencjały resocjalizacyjne metod grupowych wykorzystywanych w pracy z nieletnimi.
Pełną ofertę warsztatową oraz program sesji plenarnej można znaleźć na stronie www.forumok.ug.edu.pl
Serdecznie zapraszamy do udziału!
Organizatorzy: Forum Ośrodków Kuratorskich jest organizowane wspólnie przez Wydział Nauk Społecznych i Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, Kuratorską Służbę Sądową oraz Pomorskie Stowarzyszenie Zawodowych Kuratorów Sądowych.
Patronat honorowy nad przedsięwzięciem objęli: Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. Piotr Stepnowski, Wojewoda Pomorska Beata Rutkiewicz, Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk oraz Prezydent Miasta Gdańska Aleksandra Dulkiewicz.
Wydarzenie zapoczątkowała Rada Główna ds. Społecznej Readaptacji i Pomocy Skazanym, która podjęła w tej sprawie uchwałę 30 maja 2025 roku.