W jaki sposób wilk został udomowiony przez społeczeństwa łowiecko-zbierackie nie mające wcześniejszego doświadczenia w hodowli zwierząt? To zagadka, która długo pozostawała nierozwiązana. Wskazówek pomocnych w jej rozwikłaniu mogą dostarczyć różnice w ekologii behawioralnej wilków i psów. Wyniki badań, w których uczestniczyli naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego pod kierunkiem prof. Małgorzaty Pilot, opublikowano w prestiżowym czasopiśmie PNAS („Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”).

- Zarówno wilki, będące bezpośrednimi przodkami psa domowego, jak i wszystkie inne dzikie gatunki psowatych, charakteryzują się społeczną monogamią. W naszych badaniach pokazujemy, że zmiana sposobu krzyżowania się, która zaszła u psów domowych, mogła być czynnikiem, który wpłynął na proces ich udomowienia - opisuje w rozmowie z PAP dr hab. Małgorzata Pilot, prof. UG.

Uważa się, że jednym z kluczowych etapów procesu udomowienia psów jest uzależnienie od pokarmu pochodzenia ludzkiego. Jaki to ma związek ze sposobami krzyżowania się?

Dostęp do przewidywalnych źródeł pożywienia (w postaci nadwyżek mięsa produkowanych przez plejstoceńskich łowców-zbieraczy) mógł spowodować zmniejszenie potrzeby opieki ojcowskiej i związanej z nią wyłączności w doborze w pary. Dalszą konsekwencją mogło być przejście od typowej dla psowatych monogamii społecznej do poligamii. Zmiana systemu krzyżowania się mogła być zatem jedną z adaptacji do antropogenicznej niszy ekologicznej, a nie cechą wynikającą z (celowej lub niezamierzonej) selekcji sztucznej dokonywanej przez ludzi.

By przetestować tę hipotezę, naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego wraz ze współpracownikami z Austrii, Maroka i USA zbadali genetyczny system kojarzenia u trzech populacji wolnożyjących psów. Badania wykazały m. in. spójne wzorce poligamii samców i samic, nierównomierny sukces reprodukcyjny oraz preferencję znanych partnerów.

Zmiany fizjologiczne i behawioralne wynikające z poligamii (w tym zwiększona płodność samców i zmniejszona sezonowość rozrodu) mogły ułatwić naturalne rozprzestrzenianie się nowych cech adaptacyjnych i ograniczyć krzyżowanie się wczesnych populacji psów z wilkami.

- My w artykule przedstawiamy silne argumenty za hipotezą, że zmiana systemu krzyżowania się pojawiła się na wczesnych etapach udomowienia i była czynnikiem wspomagającym proces domestykacji, a nie tylko jego rezultatem (…). Według mojej wiedzy, są to pierwsze badania, które w tak systematyczny sposób udowadniają tę hipotezę - podsumowała prof. Małgorzata Pilot.

Więcej o badaniach w artykule opublikowany w czasopiśmie PNAS:

Mating system of free-ranging domestic dogs and its consequences for dog evolution | PNAS

W materiale wykorzystano fragmenty wywiadu prof. Małgorzaty Pilot dla PAP (artykuł).