O przyszłości Pomorza, rozwoju metropolii oraz roli współpracy samorządów, uczelni i instytucji kultury rozmawiano podczas wyjazdowego posiedzenia połączonych komisji Senatu RP, które odbyło się 27 maja 2026 r. w Muzeum Emigracji w Gdyni. Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Piotr Stepnowski omówił znaczenie współpracy Federacji uczelni dla metropolii i rozwoju nowoczesnej gospodarki oraz konkurencyjności regionu.

W wydarzeniu uczestniczyli, oprócz przedstawicieli Senatu z Marszałek Małgorzatą Kidawą – Błońską na czele, również m.in. prezydentki Gdańska, Sopotu i Gdyni, samorządowcy z Pomorza oraz przedstawiciele instytucji kultury. Jednym z głównych tematów spotkania była procedowana ustawa metropolitalna dla Pomorza. Dyskusja dotyczyła zarówno wpływu nowych rozwiązań na rozwój regionu, jak i ochrony dziedzictwa kulturowego oraz budowania nowoczesnej metropolii opartej na wiedzy.

Podczas posiedzenia głos zabrał Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Piotr Stepnowski, który podkreślał znaczenie współpracy uczelni i metropolii dla rozwoju nowoczesnej gospodarki oraz konkurencyjności regionu. Jak podkreślał, współczesne metropolie konkurują dziś przede wszystkim talentami, jakością badań naukowych, potencjałem innowacyjnym oraz zdolnością przyciągania inwestycji i studentów zagranicznych.

– Wsparcie federacji uczelni w metropoliach nie jest kosztem socjalnym ani »dopłatą do nauki«. To strategiczna inwestycja państwa w rozwój gospodarczy, bezpieczeństwo technologiczne i konkurencyjność regionów – zaznaczył Rektor UG. – Najlepsze europejskie regiony rozwijają model »knowledge metropolis« – metropolii opartej na wiedzy, gdzie uczelnie pełnią rolę think tanków dla samorządów i państwa, zaplecza badawczo-rozwojowego dla gospodarki oraz centrów transferu technologii.

Prof. Piotr Stepnowski zwracał również uwagę, że Pomorze posiada dziś wyjątkowy potencjał związany m.in. z gospodarką morską, offshore, energetyką jądrową, sektorem IT i logistyką, który wymaga silnego zaplecza naukowego i akademickiego:– Federacja Uczelni Fahrenheita może stać się pierwszym polskim ośrodkiem akademickim realnie konkurującym z regionem Øresund, Helsinkami czy Eindhoven – podkreślił.

Podczas obrad głos zabrał również Przewodniczący Rady Instytutu Metropolitalnego dr hab. Jakub Szlachetko, prof. UG z Wydziału Prawa i Administracji UG, który wskazywał na znaczenie ustawy z perspektywy ustrojowej i organizacyjnej:– Prezes Zarządu Metropolii Gdańsk–Gdynia–Sopot przedstawił już szczegółowo etap procesu legislacyjnego oraz główne założenia ustawy, dlatego pozwolę sobie skupić się jedynie na jej kluczowych cechach. Jest to związek dwustopniowy – obejmujący zarówno gminy, jak i powiaty. W realiach ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej jest to rozwiązanie rzadkie. Analiza funkcjonujących związków komunalnych pokazuje, że współpraca dwustopniowa dotąd się nie sprawdzała – dominują związki jednostopniowe i jednozadaniowe. Tymczasem projektowana instytucja ma charakter wielozadaniowy i wielomodalny.

Jak zwrócił uwagę - ustawa przewiduje realizację zadań własnych z zakresu tzw. twardej administracji: integrację transportu publicznego, rozwój mobilności miejskiej, szeroko rozumiane planowanie rozwoju, a także obsługę instrumentów terytorialnych Unii Europejskiej.

- Co istotne, ustawodawca określa jedynie minimum kompetencyjne – jeśli istnieje wola współpracy, gminy i powiaty mogą przekazywać związkowi kolejne zadania. Doświadczenia Górnośląsko‑Zagłębiowskiej Metropolii pokazują, że mechanizm ten działa, o czym świadczy zarówno liczba porozumień, jak i rozwój budżetu – wyjaśniał  ekspert. - Ustawa sprzyja również konsolidacji struktur. Związek metropolitalny ma pełnić funkcję administracyjną, ale jednocześnie realizować zadania związane z instrumentami terytorialnymi, co zwiększa efektywność wydatkowania środków publicznych. Może on działać jako centrum usług wspólnych, centrum usług społecznych czy grupa zakupowa w rozumieniu prawa zamówień publicznych. Rozwiązań sprzyjających elastyczności i racjonalizacji finansowej jest w ustawie wiele.

Ustawa metropolitalna dla Pomorza będzie głosowana w Sejmie w piątek  29 maja br.